Навукова-фондавы аддзел
Галоўная Музей Аддзелы Навукова-фондавы аддзел
Навукова-фондавы аддзел
Загадчык навукова-фондавага аддзела:
Ажогіна Дар'я Аляксандраўна
Тэлефон: (8-017) 290-59-13

Як паказвае сусветная музейная практыка толькі невялікая частка музейных прадметаў знаходзіцца ў экспазіцыі, ўсе ж астатнія захоўваюцца ў фондах музея. У экспазіцыі нашага музея прадстаўлена толькі каля 10% музейнага збору. Наогул, фонды можна параўнаць з падмуркам, на якім будуецца музей. Таму адным з найважнейшых аддзелаў у музеі з'яўляецца навукова-фондавы. У Беларускім дзяржаўным музеі народнай архітэктуры і побыту навукова-фондавы аддзел складаецца з двух сектараў – уліку і вывучэння і захавання.

Асноўнай задачай супрацоўнікаў сектара ўліку з'яўляецца афармленне дакументацыі на музейныя прадметы, якія паступаюць у фонды музея, знаходзяцца на выставах і ў пастаяннай экспазіцыі. Дарэчы, музейная статыстыка – гэта функцыя сектара ўліку. Асноўная мэта сектара навуковага вывучэння і захавання сфармулявана ў самой яго назве. Ўсе прадметы-сведкі беларускай гісторыі і культуры, якія паступаюць ў музей, вывучаюцца і захоўваюцца навуковымі супрацоўнікамі-захавальнікамі калекцый. Кожны музейны прадмет патрабуе адпаведных умоў захоўвання, таму вельмі важна для музея, якімі фондасховішчамі і абсталяваннем ён валодае. Нажаль, музей не мае фондасховішчаў, якія б адпавядалі ўсім нарматыўным умовам для захавання музейных прадметаў. Тым не меньш захавальнікі калекцый сумесна з супрацоўнікамі рэстаўрацыйнага аддзела робяць усё, каб захаваць музейныя рарытэты для будучых пакаленняў.

У зборы музея 32 калекцыі, якія складаюцца з 23 975 музейных прадметаў (16 549 – асноўны фонд, 7 426 – навукова-дапаможны фонд). Бясспрэчна, калекцыя помнікаў народнай архітэктуры з'яўляецца асноўнай калекцыяй музея. Гэта больш 25-ці ўнікальных твораў народнага драўлянага дойлідства, якія прадстаўлены ў экспазіцыйных сэктарах музея.

Асноўная частка музейнага фонду з'яўляецца вынікам шматгадовых экспедыцый па розным рэгіёнам Беларусі. Гэта традыцыйныя прылады працы, сельскагаспадарчыя транспартныя сродкі, прадметы побыту, беларускае народнае аддзенне, творы народнага мастацтва, кнігі, дакументы і г.д. Увогуле калекцыі музея вельмі разнастайныя. Яны яскрава і ўсебакова распавядаюць нашым сучаснікам аб жыцці продкаў, народных традыцыях і адметных рысах беларускай народнай культуры.

Найбольш шматлікімі і цікавымі калекцыямі з'яўляюцца:

Калекцыя "Прадметы хатняга ўжытку з дрэва". У ёй прадстаўлены цікавыя прадметы, якімі карысталіся нашы продкі ў штодзённым жыцці больш за сто гадоў таму. Многія з іх ужо можна ўбачыць толькі ў музеі.

Не меньш прывабнай з'яўляецца калекцыя "Керамікі", якая складаецца з посуду і іншых керамічных прадметаў побыту з розных ганчарных цэнтраў Беларусі. Усе яны маюць свае самабытныя рысы ў дэкоры, формах, сваю спецыфіку ў тэхналогіі вырабу і г.д.

Калекцыі "Тканіны" і "Адзенне" даюць поўнае ўяўленне пра беларускае народнае ткацтва і нацыянальны касцюм. Аддзенне, ручнікі, посцілкі і г.д. з розных гісторыка-этнаграфічных рэгіёнаў Беларусі раскрываюць усю гаму народнага арнаменту і высокі ўзровень таленту народных майстроў, якія перадавалі ад пакалення да пакалення народныя традыцыі і сваю нацыянальную адметнасць.

У калекцыі "Традыцыйныя прылады працы" знаходзяцца ўнікальныя прадметы – кавальскія мяхі, воўначасалкі, станкі для вырабу гонта, розныя прыстасаванні для рыбалоўства, пчалярства, збіральніцтва і г.д.

Калекцыя "Мэбля" мае шырокі дыяпазон – ад самаробных канап, шафаў, паліц, якія бытавалі ў сялянскіх хатах, да шыкоўных крэслаў, камодаў, шафаў, якія ўпрыгожвалі інтэр’еры дамоў у беларускіх гарадах і мястэчках.

Адметнай і найбольш каштоўнай часткай калекцыі "Выяўленчае мастацтва" з'яўляецца збор беларускага народнага іканапісу. Народныя беларускія абразы, напісаныя ў рэчышчы агульных праваслаўных канонаў, у большай ступені, перадавалі эмоцыі, пачуцці і сімпатыі самаго іканапісца. Таму яны вельмі характарныя і чалавечныя з уласцівым ім фальклорным стылем дэкору – яскравымі, радаснымі фарбамі і раслінным арнаментам.

Вялікая па колькасці і зместу калекцыя "Фотанегатываў" збіралася на працягу некалькіх дзесяцігоддзяў пад час этнаграфічных экспедыцый і навуковых даследванняў. Яна мае вялікую навуковую каштоўнасць у вывучэнні беларускай народнай архітэктуры, побытавых і этнічных традыцый, гісторыі нашай краіны.

Акрамя пералічаных у зборы Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту захоўваюцца вельмі цікавыя калекцыі: "Метал", "Пляценне", "Кнігі і дакументы", "Шкло", "Фарфор" і іншыя. Усе яны ўяўляюць сабой адну з каштоўнейшых крыніц для вывучэння і захавання беларускай народнай культуры.